کد خبر: ۸۵۱
  • تاریخ انتشار:
  • ۲۳ آبان ۱۴۰۰ - ۰۰:۱۸
  • -
  • 14 November 2021
حذف قیمت‌گذاری دستوری، شاید وقتی دیگر اما گزینه‌ای که باید روی میز بماند

اصلاح قیمت خودرو، نوشدارو پیش از مرگ سهراب

اصلاح قیمت خودرو، آزادسازی و حذف قیمت گذاری دستوری از فرآیند تعیین بهای خودروهای پرتیراژ داخلی طی هفته‌های گذشته بیش از همیشه نُقل مجالس شده بود. حتی کار به افزایش قیمت خودرو از سوی خودروسازان نیز کشید اما درنهایت با تصمیم سران سه‌قوه و حکم رئیس‌جمهوری افزایش قیمت خودرو فعلا به بایگانی پیوست. تصمیمی که در راستای جلوگیری از بی‌ثباتی بیشتر قیمت‌ها در بازار و افزایش فشارهای اقتصادی بر مردم در شرایط کنونی کشور، قابل دفاع است. البته شاید وقتی دیگر و زمانی‌که اقتصاد کشور، صنعت و بازار خودرو به آرامش نسبی رسیده باشند اقدام در جهت اصلاح و آزادسازی قیمت این محصول، گامی در راه توسعه هر چه بیشتر کشورمان به شمار بیاید.

 

راهکار اصلی تنظیم بازار و توسعه صنعت خودرو در نظر گرفتن اصلاح قیمت این کالا و حذف قیمت‌گذاری دستوری به‌عنوان میراثی از قریب به 5 دهه پیش در چشم‌انداز صنعتی کشور است. نوشدارویی که از قضا می‌توان پیش از مرگ سهراب صنعت خودروی ایران به او رساند.

اصلاح قیمت خودرو به چه معناست؟

اگر بخواهیم قیمت خودروهای داخلی را اصلاح کنیم، چاره‌ای جز تک‌نرخی کردن بهای این کالا نخواهیم داشت. مقصود از اصلاح قیمت خودرو نیز به‌طور دقیق همین است. بگذارید همین ابتدا آب پاکی را روی دست همه بریزیم، تا وقتی قیمت گذاری دستوری توسط شورای رقابت با هر مجموعه دیگری برقرار باشد و خودرو به‌صورت دونرخی عرضه شود، اوضاع بازار و قیمت خودروها «همین آش و همین کاسه» خواهد بود و تنها طی کوتاه‌مدت قابل کنترل است. حذف قرعه‌کشی خودرو، پیش‌فروش‌های متعدد و عرضه فیس‌لیفت‌های مختلف از یک خودرو نیز کمکی به تنوع‌بخشی به بازار خودرو و کنترل قیمت‌ها نمی‌کند.

اصولا هر کالایی از ارز گرفته تا بنزین، خودرو، مرغ و گوشت را با 2 نرخ متفاوت راهی بازار کنیم، نتیجه‌ای جز فساد، گرانی، واسطه‌گری و تقاضای کاذب نصیب‌مان نمی‌شود. وقتی 2 نرخ رسمی برای کالایی تعیین شود، حتی ممکن است شاهد ظهور نرخ‌های سوم و چهارم حاشیه‌ای نیز باشیم. می‌دانید چرا؟

زیرا کسانی‌که خودرو یا هر کالای سرمایه ‌ای دیگری را با نرخ کارخانه تحویل گرفته‌اند، وقتی قیمت‌ها افسارگسیخته در بازار بالا می‌رود و معاملات به‌سوی صفر میل می‌کنند، دست به اقدامات انتحاری می‌زنند تا از قافله بی‌ثباتی‌های اقتصادی عقب نمانند. این افراد با پایین آوردن قیمت نسبت به نرخ رسمی بازار می‌کوشند خودرویشان را به اصل پول و سود آن تبدیل کنند تا بتوانند آن را در بازار یا جبهه دیگری به گردش دربیاورند. تفاوت فاحش قیمت کارخانه و بازار رسمی موجب می‌شود فروش خودروی ثبت‌نامی با نرخ‌های «من درآوردی» سوم و چهارم نیز هم‌چنان سودآور باشد. بنا بر جمیع این دلایل مسیر اصلاح قیمت خودرو به‌طور مستقیم از جاده تک‌نرخی شدن می‌گذرد و بس.

 

 

گزارش بازار خودروی امروز و درس‌هایی که باید از گذشته گرفت

بازار خودرو در این روزها آشفته است. خودروها برخلاف میل خودروسازان در بازار هر روز نسبت به دیروز گران‌تر می‌شوند و قیمت‌های کارخانه هر از چند گاهی تکان اندکی می‌خورند. البته همین افزایش چند درصدی قیمت کارخانه به‌علت شرایط تورمی موجود در اقتصاد کشور، موجب رشد چند ده درصدی قیمت در بازار می‌شود. به همین دلیل هم بود که دکتر رئیسی، ریاست محترم جمهوری و سران قوا صلاح را در عدم افزایش قیمت کارخانه‌ای خودرو دیدند. اما در مجموع و طی درازمدت نتیجه نگاه داشتن فنر نرخ‌ کارخانه‌ای خودرو به زور قیمت گذاری دستوری می‌شود جهش قیمت‌ها در بازار. درست مانند آن‌چه در آبان 1400 شاهدش بوده و هستیم.

روزهایی که پراید 111 در بازار 165 میلیون تومان قیمت خورده و برخی واسطه‌ها یا خرده‌فروشانی که به قصد حفظ ارزش سرمایه‌شان ماشین اسم می‌نویسند و خرید و فروش می‌کنند، این هاچ‌بک را تا 168 میلیون تومان نیز آگهی کرده‌اند! اکنون قیمت پژو پارس در بازار 300 میلیون تومان را رد کرده و پژو 206 تیپ 5 با ترمز عقب دیسکی فیکس روی 300 میلیون تومان ایستاده است. دیگر قصه پرغصه تیبای هاچ‌بک 181 و 206 تیپ دو 241 میلیونی جای خود دارد.

 

 

این اوضاع را چگونه می‌توان کنترل کرد؟ بدون تردید پاسخ عده بسیاری به این پرسش افزایش عرضه خودروهای صفرکیلومتر توسط خودروسازان به بازار است و پاسخ گروهی دیگر حذف تعرفه‌های گمرکی و آزادسازی واردات خودروهای روز جهان با تعرفه صفر.

پاسخ دوم را ابتدا به‌صورت گذرا بررسی می‌کنیم. به این دلیل که مبحث مفصلی است و نگاه موشکافانه به آن در این مقال نمی‌گنجد. واردات با تعرفه صفر در شرایط فعلی به‌رغم ظاهر فریبنده‌ای که دارد نتیجه‌ای جز از میان بردن حداقل دستاوردهای صنعت خودرو و ضرر اندر ضرر برای طبقه متوسط به پایین جامعه ندارد. زیرا تعرفه واردات صفر آرام‌آرام قیمت شناور سوخت بدون یارانه، بیمه‌های تصاعدی، عوارض سنگین و افت شدید قیمت خودروهای دست‌دوم را نیز به همراه خود خواهد آورد. موضوعی که پذیرش آن برای جامعه‌ای که خودرو در نظر قاطبه شهروندان‌اش یک سرمایه محسوب می‌شود، نیازمند زمینه‌سازی‌های بسیار است.

خب، می‌رسیم به راه‌حل اول. در برابر این شیوه پیشنهادی نیز باید پرسید: «وقتی هر چه در خط تولید بود و نبود به بازار فرستادیم و توسط واسطه‌ها و خریداران خرد و کلان جذب شد، آن‌وقت چه اتفاقی می‌افتد؟»

 

 

پاسخ بسیار ساده است. با جذب نقدینگی سرگردان بازار برای مدتی اشباع می‌شود، قیمت خودرو درصدی پایین می‌آید و سرمایه‌هایی که چون روح سرگردان با گرانی خودرو و رکود معاملات به‌سوی سایر اقلام سرمایه‌ای و بازی‌های نوظهوری چون رمزارزها مختلف سرازیر شده بودند، دوباره به هوای موج‌های بعدی گرانی شتابان روانه بازار خودرو می‌شوند.

در این میان اگر طرح‌هایی چون قرعه‌کشی، فروش نقدی با تحویل فوری یا پیش‌فروش نیز اعلام شود که فبها المراد؛ اما خرید به قیمت کف بازار و فروش در شرایط سقف نیز با سود یا به بیان محترمانه‌تر حفظ ارزش پول همراه خواهد بود.

راستش را بخواهید به مردمی که از شدت بیکاری اندک سرمایه‌شان را در بازار خودرو به جریان انداخته‌اند تا لقمه‌ای نان دربیاورند یا مانع از افت ارزش شندرغاز پس‌اندازشان بشوند حرجی نیست. عمده مشکل را واسطه‌های کلانی که به قصد سوداگری چند ده بلکه صدها دستگاه خودرو خریداری و دپو می‌کنند، رقم می‌زنند.

 

 

البته واقعیت‌اش را بخواهید واسطه‌ها نیز مقصر اصلی نیستند. تا وقتی نقدینگی تورم‌زا در جامعه به خدمت تولید درنیامده و قیمت رسمی و بازار خودرو به اندازه تمام قیمت کارخانه تفاوت دارد، بازار خودرو برای سوداگری یا حتی با دید مثبت سرمایه‌گذاری زودبازده وسوسه‌انگیز خواهد بود. به قول رسانه‌های زرد داستان برنده شدن خودرو در قرعه‌کشی عملا به تبلیغ بازاری «یکی بخر، 2 تا ببر» تبدیل شده است و هر کسی چند میلیون تومان پول در حساب‌اش دارد را وسوسه به ثبت‌نام در قرعه‌کشی‌ها می‌کند. بنابراین چاره کار همان اصلاح قیمت خودروهای داخلی است.

اصلاح قیمت خودرو چگونه به نفع همگان تمام می‌شود؟

اسم اصلاح قیمت خودرو که می‌آید همه کسانی‌که به حق و ناحق منتقد صنعت خودروسازی ایران هستند، تصور می‌کنند این اقدام قدم گذاشتن در یک جاده یک‌طرفه به سود خودروسازان و زیرمجموعه‌های آنهاست. قبول داریم که صنعت خودروی ایران کم‌اشتباه نبوده و عده کثیری را متضرر کرده، اما این اشتباه‌ها به هیچ عنوان دلیل مناسبی برای رد هر گونه اقدام منطقی در راستای اصلاح مسیر صنعت و بازار خودرو نیستند.

آزادسازی قیمت خودرو در ظاهر به سود کارخانه‌های تولید و مونتاژکننده خودرو تمام می‌شود و افزایش قیمت‌ها را در پی دارد، اما این تنها افق کوتاه‌مدت ماجراست. وقتی بنای کهنه قیمت‌گذاری ویران شود، تنها تا ساعاتی بعد گرد و خاک در فضا باقی می‌ماند و پس از آن آرامش حکم‌فرما می‌شود. شک نکنید با برنامه‌ریزی مدون در پسِ این آرامش بنایی مدرن و پایدار می‌روید.

بیایید استعاره‌ها را کنار بگذاریم و به‌صورت مستقیم بگوییم اصلاح قیمت‌ها چه نتایجی در پی خواهد داشت. وقتی قیمت گذاری دستوری کنار گذاشته و خودرو همگام با تورم و سایر اقلام بازار به‌صورت‌ تک‌نرخی عرضه شود، از یک‌سو قیمت کارخانه بالا می‌رود و از سوی دیگر بهای بازار کاهش می‌یابد. یعنی 2 سر طیف قیمت خودرو به‌سوی یک نقطه تعادل حرکت می‌کنند و روی آن می‌ایستند. در نتیجه سرمایه‌گذاری کور در بازار خودرو بی‌معنا می‌شود و خودبه‌خود بخش اعظمی از واسطه‌ها از این بازار پر می‌کشند و به ناکجاآباد رمزارزها و سایر بازارهای ناشناخته نقل مکان می‌کنند. این وسط کارخانه می‌ماند و مصرف‌کننده واقعی. پس تقاضای کاذب از میان می‌رود و با افزایش قیمت کارخانه، صرفه تولید برای خودروسازان و زیرمجموعه‌های آنها به‌علاوه قطعه‌سازان بزرگ کشور افزایش می‌یابد. نتیجه این افزایش صرفه نیز چیزی جز رشد تولید نیست.

پس از یک سو تقاضای کاذب حذف می‌شود و از سوی دیگر عرضه افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب چرخه معیوب عرضه و تقاضا تبدیل به یک گردونه سالم و قبراق خواهد شد. در چنین شرایطی خودروسازان طی میان‌مدت با افزایش درآمد و تسویه بدهی‌هایشان به قطعه‌سازان وارد مسیر سودآوری و سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش‌های تحقیق و توسعه می‌شوند. میوه سودآوری، افزایش تنوع است و در بازه‌های نسبتا بلندمدت (حدود یک دهه) نیز می‌توان به صادرات هدفمند و سودآور خودروهای ساخت ایران اندیشید.

حتما با خودتان می‌گویید: «واقعا به همین راحتی مشکل حل می‌شود؟» واقعیت را بخواهید حذف قیمت‌گذاری مانند تخریب همان بنای کهنه‌ای که چند سطر پیش بیان کردیم، گرد و خاک و سر و صداهای آزاردهنده‌ای نیز دارد که باید پیش از اقدام برای آنها چاره‌ای اندیشید.

اصلاح قیمت خودرو چه ابعادی دارد؟

نمی‌توان یک‌شبه و بدون بررسی دقیق کارشناسی همه ابعاد و تبعات این اقدام، قیمت گذاری دستوری را متوقف کرد. به هر روی عده بسیاری که در طرح‌های پیش‌فروش خودرو ثبت‌نام کرده‌اند در صورت رشد یکباره قیمت رسمی کارخانه توان تسویه و تحویل گرفتن خودرو را نخواهند داشت. از سوی دیگر کاهش یک‌باره تقاضای کاذب به قصد سرمایه‌گذاری می‌تواند عرضه و برنامه‌ریزی برای تولید را با سکته مواجه کند. بنا بر 2 دلیل مذکور آزادسازی یک‌شبه قیمت خودرو ممکن است مانع تحقق اهداف ارزشمند این اقدام و انباشت چندین هزار خودروی صفرکیلومتر بدون خریدار در پارکینگ‌های خودروسازان شود و مصرف‌کنندگان واقعی خودرو را ناچار به خرید خودروهای دست‌دوم کند. پس چاره کار چیست؟

 

 

یک کلام، ختم کلام

بهترین اقدام در راستای اصلاح قیمت خودرو کوشش در جهت تحویل هر چه سریع‌تر تعهدات فعلی از سوی خودروسازان، تعلیق برنامه‌های فروش در قالب‌های قرعه‌کشی یا طرح‌های مدت‌دار، فروش نقدی خودرو به قیمت کارخانه و پرهیز از اقدامات مقطعی مانند شیفت قیمت گذاری دستوری از خودرو به‌عنوان کالای نهایی به چند پله عقب‌تر یعنی مواد اولیه است. با تدوین یک زمان‌بندی منظم و بررسی همه ابعاد می‌توان تصمیم به حذف قیمت گذاری دستوری از سوی نهادهای خاص و آزادسازی قیمت خودرو گرفت.

بدون تردید راه عرضه خودرو در بورس نیز از آزادسازی قیمت این کالا می‌گذرد. اقدامی که به خودیِ خود یکی از شیوه‌های علمی کنترل و اصلاح قیمت‌های هیجانی بازار خودرو و شفاف‌سازی آنها به حساب می‌آید. خودرو یک وسیله نقلیه برای خدمت به انسان‌هاست نه کالایی سرمایه‌ای و جاذب نقدینگی‌های سرگردان تورم‌زا. واقعی شدن قیمت‌ها موجب می‌شود خودرو به جایگاه اصلی خودش بازگردد و نقدینگی موجود در جامعه به‌جای ورود به بازار معاملات این کالا، در خدمت تولید خودروهای مدرن و کیفی قرار بگیرد. شک نکنید نگاه سرمایه‌ای مطلق به خودرو درنهایت به نفع هیچ‌کس تمام نخواهد شد.

یک کلام، ختم کلام قیمت خودرو باید برابر با هزینه تولید و مواد اولیه به‌علاوه درصدی سود منطقی براساس فرمول‌های علمی قیمت‌گذاری صنعتی و مولفه‌هایی چون ارزش برند باشد، نه شیوه‌های دستوری و کنترلی.

مجله همراه مکانیک

دنده معکوس
ترکیب جذاب M و 3!

ترکیب جذاب M و 3!

حتی اگر طرفدار پر و پا قرص ب ام و هم نباشید، نمی توانید عاشق سری 3 علی الخصوص نسخه M آن نشوید. یکی از پرطرفدارترین و اسپرت ترین اتاق های ب ام و که از دهه 80 میلادی علاقه مندان خودرو را شیفته خودش کرده و یکجورایی مهمترین محصول پرفورمنس ب ام و به شمار می رود. معرفی نسل جدید ب ام و M3 ما را بر آن داشت تا ویدئویی از تمام مدل های این کوپه پرطرفدار (که در 2 نسل اخیر تنها در نسخه سدان تولید شده) آماده کنیم و به نمایش بگذاریم.
همگام با آقای ترنسفورمرز

همگام با آقای ترنسفورمرز

شرکت هاوجیانگ چین موتورسیکلت زونتس 250 را در سال 2014 معرفی کرده است. شرکت متین خودرو این موتورسیکلت جذاب را در ایران عرضه کرده. زونتس از نظر ظاهری در کلاس موتورسیکلت های NAKED جای می گیرد و بدنه یکپارچه آلومینیومی آن که در اتاقک های خلاء جوشکاری شده در کنار طراحی خشن، جذابیت زیادی را برای این موتورسیکلت شهری رقم زده است. انجین زونتس 250 از هوندا CBX250 کپی برداری شده. این انجین 4 زمانه 6 دنده 4 سوپاپه با 2 میل سوپاپ، قادر است 26 اسب بخار قدرت و 23 نیوتن متر گشتاور تولید کند.
نگاهی به آیینه!

نگاهی به آیینه!

نسل دوم هیوندای i20 در سال 2014 معرفی شد. بعد از به جریان افتادن همکاری هیوندای و کرمان موتور بعد از برجام، این خودروساز وطنی دومین نسل هیوندای i20 را با روش تولید SKD به خط تولید آورد. هیوندای i20 کرمان موتور به سرعت به یکی از هاچ بک های پرطرفدار بازار تبدیل شد. اما متاسفانه بازگشت دوباره تحریم ها، باعث شده تولید این خودرو نیز متوقف شود.
غول مرحله آخر آمیکو

غول مرحله آخر آمیکو

گروه صنعتی آمیکو با بهره گیری از بهترین های دنیا و ظرفیت بالای خود خودروی سنگینی متناسب با نیاز کشور را تولید کرده است که در مقابل نمونه های اروپایی حرف های زیادی برای گفتن دارد.
پربازدید ها
ضد خش، ضد گلوله!

ضد خش، ضد گلوله!

در این ویدئو جالب ترین خودروهای ضد گلوله جهان را کنار هم جمع کرده ایم. قابلیت های بعضی از این ها تنها به ضد گلوله بودن محدود نمی شود و بعضی از این خودروها در برابر هرچیزی که بخواهد منفجرشان کند یا به سرنشینانشان اسیب بزند، مقاومت می کنند!
اتاق خبر (قسمت هفدهم)

اتاق خبر (قسمت هفدهم)

چهارشنبه هر هفته می توانید منتظر قسمت جدید برنامه اتاق خبر در رسانه تصویری گزارش خودرو باشید. در این برنامه علاوه بر مرور سریع اخبار هفته، به تحلیل مهمترین و جنجالی ترین اخبار نیز می پردازیم.
بابا برقی

بابا برقی

بدون شک پورشه تایکان یکی از آماده‌ترین خودروهای این دهه است. چراکه پورشه سال‌هاست در حال توسعه و تکمیل این سوپرسدان الکتریکی است و قصد دارد تا آن را به جان یکه‌تاز بازار سدان‌های الکتریکی یعنی تسلا مدل S بیندازد. پورشه تایکان به عنوان یک سوپرسدان الکتریکی می‌تواند تا 750 اسب‌بخار نیرو و تا 1050 نیوتن‌متر گشتاور تولید کند تا بسیاری از سوپراسپرت‌ها را شرمنده خود کرده باشد.
عالیجنابان صدا

عالیجنابان صدا

سیستم صوتی خودرو برای خودش مقوله جذابی است. اصلا یکی از جاذبه‌های سواری و رانندگی شنیدن موسیقی دلخواه حین گذر از معابر و طبیعت است. قدیم‌ترها سیستم صوتی یا به اصطلاح خودمانی ضبط ماشین چندان محلی از اعراب نداشت. اصلا این آپشن امروز بدیهی و حیاتی در خودرو، یک وسیله جانبی به حساب می‌آمد و حین خرید و فروش نیز روی خودرو جا به جا نمی‌شد. کمی بعدتر هم که خودروسازان سیستم صوتی را خودشان روی ماشین می‌بستند روی این آپشن از سوی فروشنده و خریدار حساسیت ویژه‌ای وجود نداشت و حتی زمانی که سیستم‌های سی‌دی خور مُد شده بودند، ضبطی که از سوی کارخانه‌ها روی خودرو بسته می‌شد، از نمونه‌های کاست‌خور بود! اما اکنون زمانه تغییر کرده و سیستم صوتی شده بخشی جدایی ناپذیر از خودرو.
فصل جدید زندگی کاین

فصل جدید زندگی کاین

کاین کوپه که به تازگی توسط پورشه معرفی شده، از تمامی ویژگی‌های فنی نسخهٔ معمولی برخوردار است. اما طراحی پویاتر و جزئیات فنی جدیدی دارد که آن‌ را میان اعضای خانواده سل سوم کاین متمایز می کند.